Марий йылме т?нямбал электрон увера?ар кумдыкышто

Йылме илыже манын, тудын дене:

- мутланыман;

- возыман;

- лудман;

- муро-влакым мурман, йомакым колтыман, … икманаш — йылмыште фольклорышто кучылтшаш;

- т?рл? сымыктышым вия?дымаште кучылтшаш да молат…

1440 ийыште Гутенберг кнагам савыктен лукташ й?ным шонен муын.

Тиде ий гыч йылмылан вес саман т??алын.

Тиде саманыште йылме илыже манын, тудын дене:
- кнагам лукман;
- газетым, журналым шарыман;
- вараракшым: радио, телевидений да моло т?рл? техник й?н-влакат йылмым арален кодымаште кугу ы?ым налыныт.

1969 ий — Интернетын шочмо ийжылан шотлалтеш. Кузе тудо шочын? Кудлымшо ийлаште Совет Ушем ден США кокла вашкылыште кугу нелылык т??алын. Т?нямбал сар т??алын кертын. Кок элынат атом саркурал лийын. Совет Ушем ракетым Кубышто вера?ден. Т?няште сар лишемме шижалтын. Лач тунам, США-н виктерже шанче-влаклан тыгай йодмашым ыштен. Сар т??алме деч вара эл да сарзе вий дене виктарымаш араралт кодшо манын, тудым ик верыште кучаш огыл, а виктарымаш кыл-влак эл кумдыкышто шалатен вера?дыме лийшаш улыт.

Изиш варарак, сарлан ыштыме э?ыремышвот дене тыглай е?-влак пайдаланаш т??алыныт. Вес эл-влак тудын деке ушненыт: эн ондак Англий, Австралий, У Зеландий, вараракшым моло эл-влакат.

1990-91 ийыште Совет Ушем, кызыт Россий т?нямбал э?ыремышвот дене ушалтын. Кызыт тыгай элжат уке, кудо тудын дене авалтын огыл.

Тиде жап гыч мемнан йылмына-влаклан адакат у саман т??алын!!!

Тиде у самыныште э?ыремышвотлан к?ра т?нямбал электрон увера?ар кумдык шочын.

Ынде м??г? гыч лекде э?ыремышвот гоч т?рл? сатум налаш лиеш, уверым шергал налаш, уш-акылым пойдараш, тунемаш лиеш, ваш палыме лияш, мурым колышташ, модыш дене модаш, иктаж кугыжаныш т?нежыш йодмашым, вуйшимашым возаш лиеш.

Налза тыгай эрыкан энциклопедийым — википедий. Англичан йылме дене тыште 15 млн. утла лаштык уло. Тушто чыла т?нямбал шинчымашым ик верыш погымо манам гын, йо?ылыш ом лий, шонем. Руш йылме шуко лаштык уло. А марий йылме дене? Изиш гына. Шукыш марий википедий улмым колынат огытыл. Тудо тыгай адрес дене: http://mhr.wikipedia.org/.
Вашке курык марий википедий лекшаш. Тудо кызыт инкубатор манмыште улеш. Туге гынат тиде кечылаште википедий йылме комитетше икмыняр марий-влаклан йодмашым колтен — ончалза, тыште чынак курык марий йылме манын. Тудо кызыт http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mrj адрес дене, вараракшым, кунам тудым йылме комитет пе?гыдемда, адресше вашталтеш.

Марий веб-лаштык-влак, блог-влак кызыт шочыт.

Икманаш, марий йылмына кызытсе саманыште илен кодшо манын, тудо т?нямбал электрон увера?ар кумдыкышто моло йылме коклаште икгай кучылталтшаш.

Тидлан федерал т?ртык уло. 149 номеран. 2006 ий 27 пеледыш кечын лектын. Тушто тыге возымо: Российыште чыла кугыжаныш йылме-влак электрон увера?ар кумдыкышто икт?р улыт. Т?ртык уло гынат, пешыже огешат шукталт. Тидлан амалжат уло. Тидыже марий филолог да лингвист-влак деч гына шога.

Мом тидлан ыштыман?
Мо лийшаш?

1.  Шрифт ден клавиатур раскладке-влак.
Ешартыш буква-влакым Юникод стандартым веле кучылтын возыман.
Чыла операционный системе-влаклан (Windows, Linux, Apple да молат) марий клавиатур раскладке лийшаш да тудым чын кучылтын молтымаш.
2.  Электрон мутер-влак.
Марла-рушла, рушла-марла, англичан-марла, марла-одо, татар-марла да моло йылме дене электрон мутер-влакым ыштыман.
3.  Компьютер да моло термин-влак. Компьютер программе-влакым марий йылмыш кусарыман.
Ышташ т??алме пашам умбакыже шуйыман (компьютер термин-влак шотышто).
Пиджин компьютер программым кызыт марий йылмыш кусараш т??алме, ыштен шукташ. Да моло к?леш программе-влакым кусараш т??алаш.
4.  Орфографийым да грамматикым тергыше программе-влакым ыштымаг.
Тидлан лингвистик базым умбакыже пойдараш к?леш.
Марий кнага-влакым электрон й?н дене арален кодыман.
Морфоанализатор ыштыман. Синтаксис анализатор да молат к?леш лийыт.
Программым ыштыме годым, моло е?ын шинчымашышкыже, моштымашышкыже э?ертыман. Мутлан, Йорма Луутонен Турку гыч, Дмитрий Дмитриев Санкт-Петербур гыч да Тронд Тростеруд Тромсё гыч кугу опытан е?-влак улыт.
5.  Вигак кусарыше программе-влакым (автоматический переводчик) ышытман.
Тиде пашам эше т??алме огыл.
6.  Кычалше системе-влакым ыштыман (поисковик).
Тиде пашам эше т??алме огыл.

Илен толын марий лингвопроцессорым ыштен шуктена манын ?шанен кодам.

Иктым каласыман, марий йылме шотышто чыла пашам эрыкан лицензий почеш ыштыман. Эрыкан лицензий Россий т?ртык дене тореш огыл, тудын кучылташ лиеш да к?леш.

Чыла тидым ыштымек, марий йылме у саманыште илен лектеш да умбакыжымат илаш т??алеш!!!

Андрей Чемышев
chemyshev.andrey@gmail.com

Author: lifeway on 14.10.2010
Category: Без рубрики, все
Метки: ,

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Last articles